مسجد شیخ لطف الله اصفهان

مسجد شیخ لطف الله از شاهکارهای معماری دوره صفویه

 

مسجد شیخ لطف الله یکی از مساجد تاریخی و شناخته شده شهر اصفهان بوده که در ضلع شرقی میدان نقش جهان واقع شده است. این مسجد از شاهکارهای معماری و کاشی کاری قرن یازدهم مربوط به دوره صفوی می باشد. که توسط استاد نامدار آن دوره محمدرضا اصفهانی ساخته شده است. مسجد شیخ لطف الله به دستور شاه عباس اول در طول ۱۸ سال مقابل عمارت عالی قاپو ساخته شد. و در حال حاضر یکی از جاذبه های گردشگری اصفهان زیبا محسوب می شود.

مسجد شیخ لطف الله اصفهان

قدمت مسجد شیخ لطف الله:

طرح مسجد شیخ لطف الله همزمان با طرح چهارباغ و باغ هزار جریب طرح ریزی شد. و در دوران شکوفایی معماری صفویه به بهره برداری رسید. این مسجد بر روی خرابه های مسجدی که قبلا در آنجا بوده ساخته شد. نام این مسجد از یکی از علمای بزرگ صفویه بنام شیخ لطف الله جبل عاملی برداشته شده است. وی از اهالی لبنان بوده و مانند شیخ بهایی و برخی علمای دیگر توسط شاه عباس از لبنان به ایران مهاجرت نمود. شیخ لطف الله پدر زن شاه عباس نیز بود.

برای خواندن درباره خانه مشیر الملک که از خانه های تاریخی دوران صفویه است،‌اینجا را کلیک کنید.

ساختمان مسجد:

تزئینات کاشی کاری مسجد شیخ لطف الله در داخل همه از کاشی های معرق می باشد. بسیاری از کاشی کاری های معرق درونی و بیرونی گنبد و کتیبه های خط ثلث آن به خط علیرضای تبریزی عباسی است. مسجد شیخ لطف الله نه مناره دارد و نه دارای شبستان ورودی است لذا این جهات با سایر مساجد متفاوت می باشد. به دلیل اینکه می خواستند این مسجد دقیقا در رو به روی عالی قاپو قرار گیرد و حالت تقارنی میدان نقش جهان حفظ شود، نتوانستند صحن یا حیاطی برای این مسجد تعبیه کنند که رو به قبله بوده و بتوان در آن به نماز ایستاد.

سبک معماری مسجد شیخ لطف الله به شیوه اصفهان ی است.جلو درب مسجد با عقب نشینی از بدنه شرقی میدان آغاز می شود. و بعد از طی چهار پله به محوطه سر در می رسیم. قسمت پایینی دیوارهای محوطه و سکوهای بزرگ کناری با سنگ مرمر زرد پوشیده شده است. درب ورودی مسجد به صورت دو لنگه و از چوب چنار یکپارچه ساخته شده است که پس از گذشت چهارصد سال همچنان پابرجا باقی مانده است. سر در معرق مسجد در پایان سال ۱۰۱۱ ساخته شده و اتمام ساختمان و نزئیننات داخلی آن در سال ۱۰۲۸ هجری قمری به پایان رسیده است.

داخل و خارج گنبد بی مانند این بنا که از زیباترین گنبدهای جهان است از کاشی های معرق نفیس ساخته شده است. باستان شناسان خارجی عظمت معماری این مسجد را ستوده اند. استفاده از نورهای طبیعی و رنگ های زیبای این مسجد از ویژگی های با شکوه این بنا می باشد.

داخل مسجد شیخ لطف الله اصفهان

جهت قرار گیری مسجد نسبت به قبله:

مسجد شیخ لطف الله یک چرخش ۴۵ درجه ای نسبت به محور شمالی- جنوبی دارد چرا که درب این مسجد در طرف شرق قرار دارد و اگر خود مسجد هم در همین راستا قرار میگرفت از لحاظ قبله مختل می شد. از شگفتی های این مسجد آن است که در ظاهر و از بیرون هیچ کجی در دیوارهای مسجد نمیبینیم و مشکا قبله هم با قرار دادن دو راهرو در ورودی که به سمت چپ و سپس به راست میگردند حل شده است. و مدور بودن گنبد این مسجد باعث می شود که جهت یا زاویه مخالفی را نشان ندهد.

 

محراب مسجد شیخ لطف الله:

محراب مسجد شیخ لطف الله از شاهکارهای معماری می باشد. سراسر این محراب از کاشی های معرق و مقرنس پوشیده شده است و داخل محراب بر روی دو لوح نوشته شده : ( عمل فقیر محتاج به رحمت خدا محمدرضا ابن استاد جسین بنای اصفهانی).

اطراف محراب کتیبه های دیگری به خط باقر بنا وجود دارد که روی آنها اشعار شیخ بهایی و روایاتی از پیامبر اکرم و امام ششم نقش بسته است.

همچنین تاق این محراب دندانه دار بوده و بر روی آن نقوش اسلیمی وجود دارد. همچنین این تاق کنگره دار از داخل مقرنس های صدفی است که انتهای آن نقوش زیبایی دارد.

تاق محراب مسجد شیخ لطف الله

کتیبه سر در مسجد:

بر سر در مسجد دو کتیبه بزرگ که با خط سفید بر کاشی لاجوردی نوشته شده اند جلب توجه می کنند. این کتیبه ها به خط زیبای علیرضا عباسی از مشهورترین ثلث نویسان زمان شاه عباش اول می باشد.

 

نظرات افراد در مورد مسجد شیخ لطف الله:

  • لوییس ای کان معمار برجسته جهانی در مورد این مسجد می نویسد:

    من فقط در عالم خیال و با جوهری از طلا وو نقره می توانم چنین اثری را خلق کنم.

  • پروفسور پوپ می نویسد:

     به سختی می توان این اثر را محصول دست بشر دانست. کوچکترین ضعفی در این بنادیده نمی شود. اندازه ها مناسب، نقشه طرح بسیار قوی و زیباست و بطور خلاصه توافقی بین یک دنیا شور و هیجان و یک سکوت و آرامش با شکوه که نماینده ذوق سرشار زیبایی شناسی بوده و منبعی جز ایمان مذهبی و الهام آسمانی نمیتواند داشته باشد.

شما هم می توانید نظرات خود را در مورد این مطلب برای ما ارسال کنید.

مسجد شیخ لطف الله